Menno
Menno OMT Specials 11 mei 2014

Applegebruiker nieuwe knuffelbaby voor Microsoft

Het is je wellicht niet ontgaan: Microsoft heeft sinds korte tijd een nieuwe CEO met de naam Satya Nadella. Met de komst van de sympathieke Indiër en het vertrek van de onnavolgbare en soms ogenschijnlijk kwaadaardige Steve Ballmer waait er een frisse, optimistische wind binnen het bedrijf die afstraalt op haar bedrijfsstrategie.

Een beetje positieve energie kan het bedrijf ook wel gebruiken omdat het oorspronkelijke thuisplatform van Microsoft – de traditionele desktop-pc voor thuisgebruik – aan het verdwijnen is ten gunste van apparaten die vaak geen Windows draaien: de iPad, iMac, Chromebooks of een van de miljoenen Android tablets. Ook de smartphone of phablet – en dan met name de grotere Android toestellen – is voor een groeiende groep gebruikers hun primaire computer, met name in een belangrijke groeimarkt voor Apple: Azië.

Maar hoe paradoxaal het ook klinkt: deze ontwikkelingen zijn voor gebruikers echter een goede zaak: Microsoft moet meer dan ooit gaan luisteren naar wensen en verwachtingen van de gebruikers op deze voor haar ‘vreemde’ platforms als ze in te toekomst relevant wil blijven op de consumentenmarkt. Dus ook naar de Apple gebruiker. Maar… is het niet too little, too late? Wat schiet de Apple-gebruiker ermee op? Wat zijn de alternatieven voor fanatieke Microsoft-haters? Kortom: de koning is dood, leve de koning!

Zo was het vroeger
Met een beetje fantasie zou je kunnen stellen dat het bestaan van Apple en Microsoft op enig moment in de bedrijfshistorie van ieder bedrijf sterk van elkaar afhankelijk was, of zelfs levensreddend. In 1984, nog voordat Windows bestond, bracht Microsoft haar eerste software uit voor de Macintosh. Apple heeft daar in die tijd goed van geprofiteerd, want de concurrentiestrijd tussen hardwarefabfrikanten Apple, Commodore, Atari, Sinclair, Tandy en IBM was destijds moordend. De platforms hadden elk hun eigen OS en de ‘samurai-consument’ had het lot nog niet in het voordeel van één of twee spelers beslist. Bill Gates had geld nodig en was desperaat om zijn software op de populaire Macintosh uit te brengen. Microsoft was toen zeker nog geen bedreiging voor Apple, ook niet op een IBM-pc met hun BASIC operating system. Het was een conculega, die slim inzette op meerdere platformen en haar ‘Office-software’ (MS Word en Excel) ook voor de Mac uitbracht. Het was pas in 1995 nadat Bill Gates besloot om met Windows 1.0 (1985) Apple’s besturingssysteem System 1 te kopieëren dat de oorlog uitbrak. Jobs verloor de rechtzaken die hij tegen Microsoft aanspande omdat Gates succesvol voor de rechter betoogde dat het OS van zijn concurrent op zijn beurt ook weer gekopieerd was van de Xerox Alto. Zaten er in Windows 1.0 nog wat beperkingen a.g.v. de rechtzaken van Apple tegen Microsoft (bijv. geen overlappende vensters toegestaan), in versie 2.0 (1987) liet Microsoft alle schaamte los.
Tien jaar gaan voorbij en nu zijn de rollen omgekeerd. In 1997 had Apple nog maar voor een paar maanden geld in kas voordat het bedrijf failliet zou gaan. Al jaren was er weinig populaire software voor de Macintosh uitgebracht: veel grote softwaremakers lieten het platform links liggen en de hele wereld gebruikte Windows (zij het soms tandenknarsend want Windows 95 was een ondermaats en instabiel besturingssysteem, nog steeds gebaseerd op DOS). Het was Bill Gates die de knip trok en een klein maar sympbolisch belang in Apple van $150M nam. Op Macworld Expo van dat jaar sprak Jobs de aanwezigen toe met de beroemde woorden:

If we want to move forward and see Apple healthy and prospering again, we have to let go of a few things here. We have to let go of this notion that for Apple to win, Microsoft has to lose. We have to embrace a notion that for Apple to win, Apple has to do a really good job. And if others are going to help us that’s great, because we need all the help we can get, and if we screw up and we don’t do a good job, it’s not somebody else’s fault, it’s our fault. So I think that is a very important perspective. If we want Microsoft Office on the Mac, we better treat the company that puts it out with a little bit of gratitude; we like their software.
So, the era of setting this up as a competition between Apple and Microsoft is over as far as I’m concerned. This is about getting Apple healthy, this is about Apple being able to make incredibly great contributions to the industry and to get healthy and prosper again.

Als dit niet was gebeurd was er geen iMac, iPod, OS X, iPhone en iPad geweest. Kijk het filmpje nog eens terug en proef de sfeer in de zaal aan de hand van het boegeroep van de Apple developers en andere aanwezigen, zeker als Bill Gates op het scherm via teleconference verschijnt. En let op de lichaamstaal van de doorgaans zo optimistisch ingestelde Jobs. Hij kijkt naar de vloer en draait plichtmatig en zelfs licht bestraffend zijn verhaaltje af. Hij kon niet anders. Maar het was wel de grote ommekeer.

Zo moet het dus niet: de huidige stand van zaken
Gedurende de hele 21e eeuw heeft Microsoft consequent Office software voor OS X uitgebracht, zoals het bedrijf voor de bijna-breakdown van Apple ook altijd deed. Met het verschil dat het hier functioneel uitgeklede en – zeker kort na hun release – buggy versies van Microsofts populaire kantoorsoftware betrof. Ook waren er compatibiliteitsproblemen bij bewerken en opslaan van de ‘native’ Office-bestandsformaten – *.doc(x) van Word, *.xls(x) van Excel en *.ppt(x) van Powerpoint- waardoor de Mac-gebruiker in de Windowswereld vaak wat meewarig werd aangekeken. Probleem was: Apples eigen kantoorsoftware (respectievelijk Pages, Numbers en Keynote) was functioneel totaal niet vergelijkbaar met Office. Wel draaide Apples iWork software stabieler en was er meer aandacht besteed aan het uiterlijk en opmaak van de gepubliceerde documenten. Meestal een jaar nadat de Windows-versie van Office uitkwam volgde de Mac: in 2004, 2008 en 2011, maar eigenlijk is Microsoft met Word en Excel consequent vanaf 1985 op de Mac aanwezig geweest. Uiterlijk leken de versies van de verschillende programma’s weinig op elkaar: het met Office 2007 geïntroduceerde ‘lint’ of ribbon – welke de knoppendrukte in de programma’s aanzienlijk reduceerde – ontbrak in 2008 versie nog en toen de functionaliteit in 2011 eindelijk verscheen bleek het lint niet via het scrollwheel van de muis te bedienen, tot frustratie van veel gebruikers. Enne…zoiets simpels als bijvoorbeeld het invoegen van een lege afstand voor of na een alinea: dat kon niet. Waarom? Niemand die het weet. Ook het Office-pakket zelf was uitgekleed: de o zo gewenste Mac-versie van Outlook (‘Entourage’) kwam pas in 2000 en alhoewel Apple’s eigen Mail/Calender/Contacts qua functionaliteit vrij spartaans waren: de programma’s werkten wel. Entourage had vreemdgenoeg de grootste moeite om volledig met Microsofts eigen Exchange-servers te werken en het importeren van oude email en adresboeken was eveneens geen pretje. Microsoft Access, Visio, Project en Publisher hebben het helemaal nooit naar de Mac gehaald. In laatstgenoemd geval was dat wellicht ook niet zo erg.

Rise like a Phoenix
En toen was daar ineens in begin 2014: OneNote for OS X (en voor iOS, inclusief een aparte iPad app). Gratis.
 Toegegeven: het programma is qua functionaliteit nog niet helemaal waar het wezen moet (een nieuwe hyperlink creëren kon tot zeer recent bijvoorbeeld nog niet) en het Voorkeurenmenu bevat slechts drie opties: Spelling, Weergave en Feedback. Maar met OneNote laat Microsoft zien dat het de Apple gebruiker serieus neemt. Er wordt driftig aan de software gewerkt en er verschijnen regelmatig updates. Het programma draait stabiel en de bekende toetsencombinaties doen het. De interface is rustig en qua uiterlijk goeddeels identiek aan de webinterface op Office.com. Het icoontje is opgefrist en toont ons hoe de nog te verschijnen Office for Mac 2014 er uit gaat zien. Kijk naar het recentelijk geïntroduceerde Office for iOS en je ziet hoe de programma’s er uit gaan zien. Saillant detail dat aantoont hoe belangrijk Office for iOS trouwens was: de versie voor mobiele apparaten (draaiend op ARM-architectuur in plaats van Intel) onder Windows 8 is nog niet verkrijgbaar. Microsoft heeft met Office for iOS laten zien dat het snapt wat zin en onzin is in een mobiele kantoorsoftware. Niet alle functionaliteit zit erin maar dat hoeft ook helemaal niet. Office for iOS ziet er rustig uit, crasht niet en doet wat het moet doen. Klein nadeeltje: de afhankelijkheid van Microsofts eigen cloudopslagdienst OneDrive. Een documentje openen en bewerken vanuit je Dropbox-app gaat nog wel, maar daarna gaat het fout: opslaan mag alleen in je OneDrive of ‘ergens’ op de iPad. Exporteren naar Dropbox kan niet, en handmatig uploaden in de Dropbox app evenmin, omdat Dropbox bij de filmrol kan, en verder niets. Het document staat ergens op je iPad, maar is slechts lokaal in Office for iOS beschikbaar. Verder niet. Resteert: het bestand naar jezelf mailen. Zucht… Vendor lock-in at its finest.

Wat wil de Apple-gebruiker?

Is het nou zou moeilijk om het de Apple-gebruiker naar zin te maken? Nee, helemaal niet. Apple-gebruikers zijn wel wat vendor lock-in gewend, maar zijn anderzijds ook erg op hun vrijheid gesteld. Ze zijn kapitaalkrachtig en bereid de knip te trekken voor hoogwaardige apps die een goede user interface hebben,  hen tijd besparen en prettig in het gebruik zijn. Ze zijn zeker niet achterlijk, vaak hoger opgeleid en doorgaans erg gesteld op een onafhankelijk cloud-storage platform zoals Dropbox of Box. Concurreren met Apple’s eigen online iWork in the Cloud is niet moeilijk; gebruikers van iWork for OS X (Pages, Numbers, Keynote) die iets meer functionaliteit wensen lopen tegen een muur aan en Apple is notoir slecht in webdiensten. Online collaboratie aan een document? Alles wat Apple op het web doet, kan Microsoft beter. Vergeet niet dat dit de core-business is van het bedrijf uit Seattle: saaie, degelijke software maken die doet wat het moet doen. Precies wat je wilt als ondernemer of thuiswerker. Apple biedt iWork voor de minder veeleisende gebruiker kosteloos aan en dat is prima. Bij Microsoft slapen ze er geen nacht minder om. De huidige iOS- en toekomstige OS X Office-apps zijn goed ontworpen, stabiel en vegen de vloer aan met tegenhangers uit Cupertino. Niets staat hun succes in de weg, behalve – daar zijn we weer – vendor lock-in. En verwaarlozing. Als Microsoft de OS X versies van Office 2014 wederom beperkt tot een slap aftreksel van Office 2013 for Windows, hoeft het bedrijf niet te verwachten serieus genomen door de Apple gebruiker. Er zijn namelijk alternatieven, om er een paar te noemen:

  • Google Docs. Niet alleen heeft Google haar Google drive opslagcapaciteit opgewaardeerd (tegen bescheiden betaling tot 1TB), Google’s webdiensten bieden de mogelijkheid tot online collaboratie waar Apple alleen haar vingers bij af kan likken. Dit is waar Google goed is. Google’s online desktop publishing (DP) apps bieden weinig functionaliteit en zijn lelijk, maar werken wel. Gratis natuurlijk.  Scholen in de VS schakelen en masse over op Google services; klassen tegelijk vullen zich met goedkope plastic Chromebooks van Samsung. Het is maar de vraag of Apple dit gevecht in het klaslokaal aankan met een $100 goedkopere MacBook Air. Pluspuntje voor Google: gebruikersgegevens vanaf de kinderleeftijd. Briljant toch?
  • Apache Open Office. Gratis, betrouwbaar en kan bestanden opslaan in het OpenXML format die in Microsoft Office geopend worden. Redelijke functionaliteit, alleen geen online presentie.
  • De apps van de Omnigroup en anderen. De Omni Group heeft historisch nauwe banden met Apple via NeXT en biedt voor een deel betaalbare alternatieven voor de afzonderlijke onderdelen van Microsoft’s Office suite, maar zeker niet voor alles. Omnigraffle (diagram applicatie à la MS Visio), OmniPlan (een project & planningsapplicatie à la MS Project) en Omnifocus (een taskmanager) draaien native op OS X, zijn betaalbaar en goed doordacht. Werken prima met Dropbox.

De prijs van halsstarrigheid
Satya Nadella heeft het begrepen. Denk ik. Zijn papieren zijn goed; hij is afkomstig van de Azure online dienstentak van Microsoft en snapt dat het bedrijf moet concurreren om te overleven. Dat hoefde nooit, maar de tijden zijn veranderd. Van concurrentie wordt iedereen beter. Ook Office zelf. Wat nu moet gebeuren voor OS X is de functionaliteit van Office for Windows kopiëren. Om te beginnen. Of de Apple-gebruiker te verleiden is OneDrive te gebruiken moet nog blijken, maar slechter dan de ongeorganiseerde bende die iWork in the Cloud is kan bijna niet. Op iOS moet een handoff van documenten van Office naar Dropbox mogelijk gemaakt worden. De roep van de massa moet dit mogelijk maken want de status quo is onacceptabel. Halsstarrigheid en neerbuigendheid kan betekenen dat de Apple-gebruiker zich afwendt van Office, voor zover dit niet al gebeurd is. Op Android is voor Microsoft moeilijk geld te verdienen, maar de user base van het platform is wel groter. Hoe Microsoft zich echter staande wil houden in de wildgroei van Android versies die nooit worden ge-update – het gros van de Aziatische Android tablets draait sowieso nog versie 3.x – is onduidelijk, maar ook voor Android is OneNote verschenen: een voorteken? Maar als het bedrijf niet verandert, kan het zich beter terugtrekken tot de zakelijke markt. Dit segment heeft geld zat, maar blijft toch wel de knip trekken voor Office- programma’s die steeds minder worden gebruikt. Daar kan Microsoft de duimschroeven aandraaien en vervallen in bekend gedrag: “U wilt alleen Azure-servers zonder Office? Dat dachten wij niet.” Maar dat was het oude Microsoft. Tijd voor het nieuwe.

Wat vind jij? Gebruik jij Office 2011 for Mac en/of Office for iOS? En de alternatieven (van Apple)? Heb je genoeg aan de alternatieven of schieten ze tekort? Is OS X wel bedoeld voor desktop publishing of moet je voor Office producten gewoon een Windows-pc kopen en niet zeuren? Welke cloud-opslagdiensten heb je en met hoeveel (gratis) opslag? Gebruik je dit ook? Is vendor lock-in een groeiend probleem of valt het wel mee? Geloof je in ‘het nieuwe Microsoft’ of vertrouw je ‘ze’ (nog steeds) niet?

Reageer op artikel:
Applegebruiker nieuwe knuffelbaby voor Microsoft
Sluiten