Koen van Tongeren
Koen van Tongeren Nieuws 24 januari 2014

Mijn eerste Mac: de Macintosh Plus van mijn vader

Het is 1986, Spanje en Portugal sluiten zich aan bij de Europese Gemeenschap, in Zweden wordt de eerste niet-rokersvlucht uitgevoerd en dichter bij huis wordt Flevoland de twaalfde provincie van Nederland. Kortom, een jaar waarin veel nieuwe dingen gebeurden die vandaag de dag heel gewoon gevonden worden.

Hetzelfde gebeurde dat jaar op microniveau in een huis in Nijmegen. Daar kwam mijn vader op een dag binnen met een grote doos waar hij kort ervoor 8300 gulden voor had betaald. Uit de doos kwam een gloednieuwe Macintosh Plus tevoorschijn. Als zesjarig jongetje kon ik niet bevatten hoe groot de impact zou zijn van de computer die opgetild aan zijn geïntegreerde handvat uit het piepschuim naar boven kwam. Eén ding wist ik wel meteen: dit is pure magie.

De Macintosh Plus met (optionele) draagtas.

Mijn eerste Mac was dus eigenlijk de eerste Mac van mijn vader. Werkzaam bij de faculteit Wijsbegeerte van de Katholieke Universiteit Nijmegen, en thuis een gezin met drie jonge kinderen behoorde hij zeker niet tot de typische Mac-doelgroep. Op de universiteit waren computers vooral te vinden in het rekencentrum van beta-faculteiten. Op bureaus stonden typemachines. Wie veel te typen had en het zich kon veroorloven gebruikte een elektrische typemachine. Op een computer kon je weliswaar eenvoudiger lange teksten typen maar je betaalde er een prijs voor, letterlijk. Had je zo’n computer en wist je ‘m te bedienen, dan moest er alsnog een printer bijgekocht worden voordat je die getikte teksten kon delen met anderen. Het internet was nog ver weg.

Toch kocht mijn vader met een mager salaris zijn eerste computer en wel een Mac. Dit nadat een jonge collega op een dag zijn kantoor binnenliep met een eigen Macintosh in bijpassende draagtas. Op het scherm verscheen een virtueel bureau. Op kleine plastic diskettes stonden ál zijn documenten; altijd beschikbaar om bewerkt of geprint te worden.

De Mac Plus werd onder andere geleverd met een handleiding op cassette en gekleurde Apple-stickers.

Zo gebeurde het dat de Macintosh Plus ons huis in kwam en ik voor het eerst in mijn leven geconfronteerd werd met een personal computer. In de basis waren er veel gelijkenissen met de computer waar ik nu deze herinnering op tik, al was het dagelijks gebruik compleet verschillend, te beginnen bij de opstartprocedure. Met een grote knop aan de achterkant zette je de Mac aan waarna een harde piep te horen was. Daarna was er volledige stilte; geen ventilator of een krakende harde schijf. Er gebeurde pas wat nadat je het systeem laadde vanaf een 3,5-inch diskette waar 800 kilobyte op paste. Er verscheen een lachend gezichtje in beeld en na een opstartprocedure van een paar minuten kwam het bureaublad met mappen en een prullenbak in beeld. Om een programma te starten moest eerst de diskette verwisseld worden. Multitasking bestond nog niet; je werkte in één programma tegelijkertijd.

De Macintosh Plus van mijn vader heeft altijd dienst gedaan als tekstverwerker. Alleen al van het [ploink ploink]-geluid dat het toetsenbord maakte kon ik als kind genieten. Dat genot ging over in pure fascinatie wanneer ik, bij wijze van uitzondering, zelf achter het zwartwitscherm mocht zitten. Dat ik 512×342 pixels voor me had wist ik nog niet. Wel moet ik ervaren hebben dat ik voor het eerst iets nieuws zag dat ik tóch direct begreep. Als ik het kleine kastje naast het toetsenbord bewoog ging het pijltje op het scherm heen en weer. Als ik op het knopje drukte gebeurde er iets.

Het spelen op de Mac van mijn vader begon met het ontdekken van Systeem 6. Het openen van mapjes, een schijf naar de prullenmand slepen waardoor de diskette uitgespuugd werd, het spelletje Breakout dat onderdeel van het systeem was, alles op de Mac reageerde op de muis en kon mij als zesjarige boeien.

Systeem 6 op ware resolutie.

Gelukkig had mijn vader door dat zijn Macintosh niet gemaakt was om zijn leven te slijten als veredelde typemachine, ook al kwam hij zelf niet verder dan de tekstverwerker WriteNow. Onder het kleine groepje Mac-gebruikers op de universiteit ontstond een levendige ruilhandel in software en zo verschenen er al snel andere programma’s op onze Mac Plus.

Er kwamen tekenprogramma’s om uitnodigingen voor kinderfeestjes te maken, compleet met gekke letters en tekeningen en uitgeprint met de inmiddels aangeschafte Image Writer matrixprinter. Die werd ook gebruikt voor het printen van schoolwerkstukken, al moest menig leraar er eerst van overtuigd worden dat schoolwerk niet handgeschreven hoeft te zijn. Schoolvriendjes staarden met open mond naar het scherm tijdens het spelen van spelletjes als Airborne waar zelfs échte muziek en geluiden in zat. Mijn vader liet me meestal mijn gang gaan op de Mac, behalve bij het spelen van Tetris. Daarbij kon hij het niet laten om zich te bemoeien met de te gebruiken tactiek om de blokjes netjes te stapelen.

De Macintosh Plus was een ruwe schets van de computer waar ik nu onafscheidelijk van ben. Toch werd mij al snel duidelijk dat er veel potentie schuilging achter de beige kast op het bureau van mijn vader. Daar kwam ik echter op bijzondere wijze achter; dankzij een tekenprogramma.

Mac Paint

Ik vond het geweldig om in Mac Paint een achtegrond te maken in baksteenpatroon en er vervolgens met de spuitbus KOEN op te spuiten. Misschien beschaamd voor mijn virtuele baldadigheid wiste ik alles vervolgens weer uit met de gum die, zo legde mijn vader uit, nooit op zou raken.

Met de metafoor van een oneindige gum werd voor mij in 1986 duidelijk wat nu vanzelfsprekend is. De computer bleek toegang te bieden tot een wereld waar woorden als ‘einde’, ‘leeg’ en ‘afgelopen’ niet bestaan. De ontwikkeling die de Mac de afgelopen 30 jaar heeft doorgemaakt, gecombineerd met de razendsnelle opkomst van het internet heeft het bevestigd: de digitale wereld is eindeloos en met een Mac wordt hij nog nét iets mooier.

Wat was jouw eerste Mac-ervaring?

Reageer op artikel:
Mijn eerste Mac: de Macintosh Plus van mijn vader
Sluiten