Opinie: Reflectie op OMT Live discussie over Apple in de media

Door: Jorg - 15 reacties

Afgelopen zaterdag werden we tijdens het iCreate Live-evenement in Amsterdam getrakteerd op een overvol programma van One More Thing tijdens de OMT Live-show. Een lange stoet afwisselende gasten volgde elkaar op, van schaatser-ondernemer Ben van der Burg en Beagle-coryfee Lex Runderkamp, tot Bright-redacteuren Erwin en David en singer-songwriter Leine.

De dag werd afgesloten met een pittige discussie tussen de mannen van OMT, oud-minister van onderwijs Plasterk, gadget-specialist Alexander Klöpping en journalist Francisco van Jole. Onderwerp van discussie was de rol die Apple speelt in de media, en de vraag of Apple hier misschien niet te veel macht uitoefent. Zaken waarover onder Apple-gebruikers veelvuldig wordt gediscussieerd, en die niet zelden tot de nodige controverse leiden. Hieronder volgen een aantal persoonlijke opvattingen rond onderwerpen die tijdens het gesprek aan de orde kwamen. 

Apple in de media

Er werd gesproken over de rol van Apple in de media, waarbij de discussie werd geopend met bovenstaande cartoon die eerder verscheen in de Volkskrant. Een man die met opgeheven wijsvinger vraagt: “Wat doen we als Apple iets nieuws introduceert?”, waarop een groep -hoogstwaarschijnlijk- journalisten in koor antwoordt: “Allemaal overschrijven!”. De vraag die werd geopperd was waarom de pers zo graag, en in groten getale, schrijft over nieuwe ontwikkelingen rond Apple en zijn producten. En waarom dat vaak met zoveel enthousiasme gepaard gaat. Van Jole merkte daarbij op dat sportverslaggevers in de regel van sport houden, en daarom ook enthousiast over sport rapporteren.

Toch vind ik het vreemd dat niemand zich tijdens het gesprek afvroeg of dat inderdaad wel zo vaak het geval is. Is het inderdaad zo dat er over Apple vooral lovende woorden klinken, en dat journalisten braaf de PR-activiteiten van Apple op zich hebben genomen? Ik denk dat dat behoorlijk meevalt.

Onafhankelijk

Apple is ontegenzeggelijk een bedrijf dat een voortrekkersrol vervult binnen de electronica-industrie. De producten zijn vaak ófwel volledig nieuw, ófwel een geperfectioneerde implementatie van een bestaand idee. Apple beschikt over een aantal assets waardoor het zich op verschillende manieren van de concurrentie kan onderscheiden. De beschikking hebben over diverse, volledig in-house ontworpen  en volledig uitgekristalliseerde hardware/software platformen, de strikte synergie tussen alle hardware, software en diensten, een zorgvuldig uitgestippelde en zeer coherente bedrijfsstrategie én de keuze om zich op kwaliteit te profileren en zodoende niet de noodzaak voelen om met elke prijsslag mee te gaan zijn daarvan de belangrijkste. Zaken die objectief zijn vast te stellen, door simpelweg te kijken naar de producten, visie en doelgroep van andere bedrijven die binnen de industrie actief zijn.

Toch zijn journalisten als de dood voor het verwijt dat zij zich voor het public relations-karretje van Apple hebben laten spannen. Objectiviteit is een groot goed in de journalistiek. Zo groot zelfs, dat veel journalisten het risico niet willen lopen versleten te worden voor bevooroordeelde meelopers. Zelfs als dat betekent dat zij hun artikelen van de nodige kritische noten moeten voorzien, ook al moeten zij hiervoor diep graven.

Op zoek naar kritiek

Mijn indruk dat menig journalist zich met name bij Apple-onderwerpen meent te kunnen profileren als objectief, kritisch en onafhankelijk, wordt gestaafd door de vele artikelen die ik in tijdschriften, kranten en op websites onder ogen krijg. Uiteraard verdient elk bedrijf en elk product een kritische beschouwing, en is het zo dat overal wel iets op aan te merken valt. Toch heb ik het idee dat de meeste artikelen die in de media over Apple verschijnen opvallend kritisch zijn. Ik kom zelden een artikel tegen waarin geen fundamenteel gedeelte is gereserveerd om eens goed uit de doeken te doen wat er niet aan de producten of het bedrijf deugt. En niet zelden wekken deze passages de indruk dat de betreffende journalist hard zijn best heeft gedaan om met deze nadelen op de proppen te komen. Want stel je voor dat je versleten zou worden voor slaafse volger van de Kerk van Jobs!

Nog frappanter wordt het wanneer je moet concluderen dat deze journalisten vaak niet tot in detail op de hoogte zijn van de zaken waar ze over schrijven. Vaak worden bestaande issues uitentreuren herhaald. Soms tot op het belachelijke af. Ik herinner me een artikel in Metro ten tijde van de introductie van de iPhone, waarin de journalist 5 “willekeurige mensen” op straat interviewt over het nieuwe toestel met de vraag wat hun eerste indruk was, waarbij er 4 aangeven het ontbreken van Flash als een onoverkomelijk gemis te zien. Of wat te denken van de multitasking-saga? Gegarandeerd succes, want als alle andere journalisten het onderwerp telkens aanhalen, is het makkelijk om daarbij aan te sluiten en jezelf officieel te mogen rekenen tot de horde kritische technologie-journalisten.

Begrijp me goed: Bovenstaande onderwerpen mogen wat mij betreft uiteraard besproken worden. Maar het gewicht wat in veel gevallen wordt gehangen aan dergelijke zaken, zeker wanneer we die afzetten tegen de vernieuwende eigenschappen van een apparaat en het oog voor detail en stijl aat Apple daarbij aan de dag heeft gelegd, is buitenproportioneel.

Andere bedrijven

Ik moet ook altijd grinniken bij de gretigheid waarmee de pers verhaalt over de volgende iPod-, iPhone- of iPad-killer, omdat daarmee niet zelden blijk wordt gegeven van een groot gebrek aan inhoudelijke kundigheid. Maar vooral ook omdat de betreffende journalisten zonder meer vallen voor de PR-speak van dergelijke bedrijven. Iemand die al wat langer meedraait in deze industrie, als journalist, analist of zelfs als gewone gebruiker, kan bepaalde aankondigingen op waarde schatten en relativeren.

Wanneer een volstrekt onbekend Duits bedrijfje een tablet-computer aankondigt, dan moeten deze mensen weten dat het op zijn zachts gezegd zéér onwaarschijnlijk is dat dit bedrijf over de ervaring, engineering-capaciteit, productie-capaciteit, software-ontwikkelaars, distributie-netwerken en marketing-power beschikt om ook maar enigszins een bedreiging te vormen voor de iPad. (Wanneer de betreffende “CEO” vervolgens meldt dat de grootste onderscheidende factor tussen de iPad en zijn nieuwe tablet de aanwezigheid van 2 USB-poorten is, dan zouden er toch wel een aantal belletjes moeten gaan rinkelen.)

Vaporware

Dezelfde ervaring met bedrijven en aankondigingen in deze industrie zouden er tevens toe moeten hebben geleid dat het gemakkelijk wordt om het daadwerkelijke-kaf van het niet-realistische-koren te scheiden. Bedrijven die om wat voor reden dan ook (nog) geen producten aanbieden op een markt waarin zij wel een speler willen worden, beroepen zich meestal op het aankondigen van producten die “zeer binnenkort” zullen worden geïntroduceerd. Immers: het enige doel van deze bedrijven is de aankoop van het concurrerende product uitstellen. Vaak lijken dergelijke aankondigingen te mooi om waar te zijn, en meestal zijn ze dat dan ook. Alarmbel-momenten: geen demonstreerbaar fysiek product, vage en telkens verschuivende introductie-data, timing van aankondiging vlak voor een Apple-evenement en geen concrete prijzen.

Vooral Microsoft heeft een handje van dergelijke praktijken. De Courier-tablet is hier een mooi voorbeeld van. Toch laat de zeer-van-Apple-onafhankelijke-en-objectieve pers zich graag verleiden tot het plaatsen van artikelen over deze op handen zijnde tablet. Met Flash! En multitasking! Dat veel van dergelijke producten nooit het levenslicht zien (dat Microsoft onlangs officieel aankondigde dat de Courier-tablet er nooit gaat komen is uitzonderlijk!) wordt echter zelden door deze journalisten in een follow-up artikel onder de aandacht gebracht.

Arbeidsomstandigheden en milieu

En dan hebben we het nog niet eens gehad over de aandacht voor het bedrijf zelf, en zijn invloed op de wereld. Sommige van die zaken worden zeer terecht door journalisten op de agenda gezet: de arbeidsomstandigheden in de fabieken van Apple’s toeleveranciers in China bijvoorbeeld, of de effecten van de producten op het milieu. Beide van groot belang, en hierover verslag doen behoort tot de taken van een journalist.

Maar ondertussen weten we in dit opzicht meer over Apple, dan over wel ander bedrijf dan ook. Bedrijven die vele malen groter zijn dan Apple, die ook hun producten uit Chinese fabrieken betrekken en die ook dramatische ecologische effecten hebben op de wereld. Uiteraard is een speler die “boven het maaiveld” uitsteekt een gewillig onderwerp voor een artikel en zal dat allicht meer interesse wekken dan wanneer dergelijke zaken over minder prominente bedrijven worden gerapporteerd.

Gesloten

Sommige journalisten prediken hel en verdoemenis wanneer zij het over het “gesloten” businessmodel van Apple hebben. Apple zou uit zijn op “absolute macht”, geen concurrenten dulden, en een stricte censuur naleven. Wederom wordt ook hier vaak nauwelijks een nuance aangebracht, en buitelen journalisten over elkaar heen met superlatieven om aan te geven hoe kwalijk de situatie wel niet is. Zelfs de zeer goed geïnformeerde en door mij enorm gewaardeerde journalist Van Jole maakte zich hier in mijn ogen schuldig aan tijdens de discussie. Hij maakte de vergelijking tussen de politieke situatie in China en het App Store-beleid van Apple. Want waarom zouden we het wél verwerpen dat een Chinees van hogerhand krijgt opgelegd wat hij wel en niet in de landelijke dagbladen kan lezen, maar zouden we geen vraagtekens plaatsen bij het al dan niet toegelaten worden van applicaties in de App Store?

Deze vergelijking gaat op diverse punten mank, waarvan de belangrijkste is dat de Chinees in dit geval niet kan kiezen voor een andere situatie, en de consument die problemen heeft met Apple’s reglementen wel. Een inwoner van China kan niet kiezen voor een andere krant waarop de regels niet van toepassing zijn. De consument wel voor een andere smartphone of MP3-speler. We hebben het hier niet over de dictatuur van een regime dat het leven van mensen beïnvloedt, maar over de al dan niet beperkende eigenschappen van een luxeproduct, waarbij de vrije keuze bestaat om voor een ander product te kiezen. Of om helemaal van aankoop af te zien.

Wederom geldt: het is goed dat journalisten rapporteren over de eigenschappen van deze Apple-producten, zodat gebruikers een afgewogen aankoopbeslissing kunnen nemen. En eerlijk is eerlijk: op de communicatie van Apple rondom het beleid van de App Store valt heel wat af te dingen. Maar de indruk wekken dat iemand gedwongen wordt in het keurslijf van Apple plaats te nemen is overdreven. De vergelijking tussen deze kapitalistische luxe-problemen en de onderdrukking van burgers die zich op geen enkele vrije wijze kunnen uiten balanceert gevaarlijk over het randje.

Conclusie

Kortom, het onderwerp “Apple en de media” heeft vele gezichten. Ik vind dat er niet altijd even genuanceerd over wordt bericht. Men dicht Apple invloed toe die het bedrijf simpelweg niet heeft. Apple opereert een zorgvuldige marketing-machine, maar het voert te ver om te stellen dat het bedrijf daarom kan bepalen waar en hoe vaak in de pers over het bedrijf en zijn producten wordt bericht. Dergelijke “hype” is niet te koop. Wanneer er sprake zou zijn van een strikte methodiek die dergelijke aandacht genereert, dan zou deze direct worden gekopieerd door andere bedrijven. Maar zoals Nokia, Sony, Palm en al die anderen kunnen beamen, moet er toch echt iets bijzonders aan de hand moeten zijn met al die producten waarmee het bedrijf zichzelf keer op keer in de spotlights weet te plaatsen. Zal er toch wel íets zijn wat die Apple-producten uniek maakt.

Reacties

15 reacties
  • Profielfoto
    Marconius

    Leuk artikel, tip voor de schrijver: het boek “Zo denkt Steve”. Prachtig boek over hoe Steve Jobs denkt, en wat zijn strategieën zijn.

  • Profielfoto
    gonny

    @Marconius Ik denk dat Jorg die al 3x uit heeft.

  • Profielfoto
    iDeez

    Genuanceerd en verhelderend. Mooi werk!

  • Profielfoto
    JBStudio

    @Marconius.. inderdaad onwijs ‘lekker’ boek. Leest makkelijk weg!

    Goed artikel.

  • Profielfoto
    Dr. Maddox

    “Apple in de media” uit zich in extremen.
    Aan de ene kant heeft het een enorm “hoge bomen” gehalte. Aan de andere kant komt er een minstens zo subjectief geluid uit de fan-hoek. Tussen deze extremen lijkt veel lege ruimte te zitten. Toch is dit het gebied waar je moet zoeken naar de waardevolle berichten. Minder sensationeel maar veel betrouwbaarder. Bronvermeldingen zijn sowieso een must in dit soort tijden.

  • Profielfoto
    Edwin377

    Goed stuk Jorg. Het voegt relativering toe en meer diepgang op het gespreksonderwerp van de macht van Apple in de media. In het gesprek zelf ging het in mijn beleving wat meer over het gesloten karakter van de App-store en de nadelen daarvan. Francisco van Jole zette daarover de boel wat zwaar aan maar dat prikkelt wel om kritischer en genuanceerder na te gaan denken en te gaan schrijven. Daarmee wordt de leemte die Dr. Maddox aangeeft hopelijk meer ingevuld. Jouw stuk is daar alvast een goed voorbeeld van!

    Overigens zie ik de luiheid van elkaar napraten in de journalistiek wel op meer onderwerpen terug.

  • Profielfoto
    mvip

    Plasterk is geen ‘Demissionair-Minister’. Er zijn geen PvdA bewindslieden meer.

  • Profielfoto
    wjend

    Ook een aanrader, maar die leest wat zwaarder: De man van Apple, van Alan Deutschman. Het tekent de fase vanaf dat Steve Jobs uit Apple wordt getrapt en een ander bedrijf, Next, op zet, tot de introductie van de iMac. Dat is een fase waarin het heel slecht gaat met Steve. Het is een fantastisch boek, maar wel echt een biografie en in het begin een beetje traag.

  • Profielfoto
    Melchior

    Ben het helemaal met je eens, ik lees juist alleen maar zure artikelen in de media over Apple en over de introductie van nieuwe producten.
    De journalisten zijn beter in het opsommen van de nadelen van het product dat dat ze zien dat het een revolutionaire product is, ik herinner me nog het artikel in de Volkskrant over de iPhone, het was bedroevend slecht, de journalist had geen idee waar hij het over had.

    Trouwens je moet die Van Jole (zichzelf benoemd tot uitvinder van het internet) niet serieus nemen, ik luister zo af en toe naar Tros Online maar die (arrogante) vent heeft geen verstand van zaken. Neemt zichzelf veel te serieus en doet altijd uitspraken die kant nog wal raken.

  • Profielfoto
    spacefreek

    Kan me er goed in vinden, mede omdat er eindelijk een lap tekst zonder spelfouten op OMT staat:)

  • Profielfoto
    EWH

    Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat dit artikel geschreven is met een mate van frustratie. Het sarcasme druipt er van af en geeft een gevoel dat de schrijver even dingen wil rechtzetten die hem steken.:innocent: Ieders goed recht uiteraard, maar het kwam mij een beetje Calimero-achtig over.

    Het kwam op mij ook over als: ”Je blijft met je tengels van m’n familie af!” Waarbij zaken die gerechtvaardigd zijn om te bespreken door anderen, worden neergezet als onterechte ‘kritiek’ en als iets waar je niet over mag hebben. Let’s face it: Apple is een hoge boom geworden, mainstream zelfs, en die vangen nu eenmaal meer wind. Microsoft en Google kunnen je daar alles over vertellen b.v.

    Wat mij wel verbaasd heeft, zeker met de iPad, dat heel veel mainstream media erop gedoken zijn in hun berichtgeving. Raar, want als Microsoft iets introduceert zie ik dat nu niet echt in het 8-uur journaal voorbijkomen… Het lijkt wel of die media een ‘jong’ publiek willen bereiken door zo’n item erbij te zetten. Zoals gezegd: Apple is niet meer niche-markt, het is mainstream geworden. Ik hoor nu Apple-fans zelfs al letterlijk zeggen: ”He, wat zwaar irritant dat iedereen met een iPhone/iPod loopt.” Kortom, de atmosfeer van exclusiviteit is er niet meer en dat steekt schijnbaar bij een aantal. Ergens wel paradoxaal, want je wilt dat ‘jouw’ merkje groot en bekend wordt, en ergens willen ze niet dat het zo algemeen wordt dat iedereen ermee loopt…:sealed:

    Just my 2 cents.

  • Profielfoto
    Jorg

    @EWH:
    Ik vrees dat ik te oud ben voor dergelijke sentimenten. Mag toch hopen dat ik me met mijn persoonlijkheid meer kan profileren dan met het type telefoon waarmee ik op zak loop. Ik denk dat je de strekking van mijn betoog niet goed begrepen hebt.

    Ik schreef in juli vorig jaar:
    Apple zit in de lift. Het bedrijf heeft het laatste decennium een enorme groei doorgemaakt, waarin het transformeerde van bijna dood tot de gerespecteerde en in commerciëel opzicht zeer succesvolle technologiegigant van vandaag de dag. Voor mij als Apple-liefhebber is dat een goede zaak. Hoe meer mensen er op de Apple-kar springen (door het gebruik van een iPod, iPhone of een Mac), hoe beter. Meer gebruikers betekent immers meer geld voor Apple, dat daardoor nog grotere sommen kan spenderen aan R&D dan het nu al doet, wat resulteert in meer en nog betere producten voor ons om van te genieten.
    http://bit.ly/aNkOpp

  • Profielfoto
    timmyboy

    en van Jole is geen Journalist…

  • Profielfoto
    thijsmos

    Schitterende bijdrage.
    Complimenten.

  • Profielfoto
    Harrys

    Tja er is een verschil tussen wat je als Appleblinde wílt vinden over de behandeling van Apple in de media en wat de werkelijkheid is:

    In de VS krijgt Apple veel meer mediaandacht dan waar het gezien zijn belang recht op heeft. Bovendien is die berichtgeving in onbalans: meer dan twee keer zo veel Apple-artikelen zijn positief dan negatief. Bij Google is er wel evenwichtige berichtgeving.

    En niet gaan lopen debunken: dit is wetenschappelijk onderzoek. En voordat er opmerkingen komen over het verschil met de Nederlandse situatie: eerst eens op de basis van de uitgangspunten van dit rapport de vaderlandse Appleberichtgeving indelen, dan praten we pas verder.

    zie http://www.journalism.org/analysis_report/when_technology_makes_headlines