Jezus in de iTunes Store: de Matthäus Passion nader bekeken

Door: Rene Bouwmeester - 30 reacties

Verraad en verloochening, gelardeerd met een klein likje volksmennerij. Nee – het gaat niet over de film van Geert Wilders, maar over dat andere grote lijdensverhaal, door de grote Bach zo geniaal getoonzet in de Matthäus Passion. Deze dagen voor Pasen stromen hier te lande de concertzalen, kerken en buurthuizen tradioneel weer vol voor een goede drie uur loutering.

“Music is the soundtrack of our lives”, sprak Steve Jobs bij de opening van de iTunes Store in 2004. De soundtrack van de laatste dagen uit het leven van Jezus werd in 1727/28 gecomponeerd door Johann Sebastiaan Bach en heeft ook (of moeten we zeggen: juist) in deze tijd een grote actualiteitswaarde. Niet eens zozeer vanwege het tot op de letter volgen van het evangelieverhaal, maar vooral vanwege de vele momenten waarop afstand wordt genomen van de tekst en er ruimte ontstaat voor reflectie die raakt aan de kernwaarden van het menselijk bestaan.

En het zijn juist deze momenten dat de muziek van Bach zo tranentrekkend fraai kan zijn – en zo overdonderend gruwelijk. Wie eenmaal verloren raakt in de krochten van de muziek, draagt het werk zijn leven met zich mee. De onsterfelijke schoonheid en de onmetelijke complexiteit maken de Matthäus Passion tot een monumentaal werk waarnaast normaliter zo intens belangwekkende zaken als het deze maand al dan niet in Nederland verschijnen van de iPhone ineens heel relatief worden.

Voor wie dit allemaal wel erg zwaar op de hand is: je kunt de Matthäus Passion natuurlijk ook benaderen als een verzameling liedjes. Hele mooie liedjes weliswaar. Over Jezus, op het eerste oor. Maar uiteindelijk vooral over jezelf. Begin eens met luisteren. Gesloten vizier, open oren. De rest volgt vanzelf.

The soundtrack of our lives. Wie in de iTunes Store op zoek gaat naar de versie die Bach ervan maakte, komt al snel een stuk of vijftig uitvoeringen tegen. Help! Waar te beginnen? One More Thing biedt hulp in bange dagen en beluisterde een aantal versies die een aardige indruk geven van het aanbod. De komende week verwennen we je met een dagelijkse review van een editie die in de iTS op de digitale schappen ligt. Op zondag is het Pasen en kijken we terug.

Maar morgen gaan we eerst van start met de Matthäus Passion Survival Guide: een kleine roadmap van het werk. Handig om niet te verdwalen. Met essentiële informatie. En leuke plaatjes bovendien. Voor wie niet wachten kan tot besluit een kleine tip van Teunis: voor nog geen zes euro download je hier de Greatest Hits, uitgevoerd door het Hongaarse Staatssymfonieorkest. Geen schim van het complete werk en een gospe voor kenners – maar als jij er niks van zegt, doen wij het ook niet.

En nu maar luisteren.


Links (worden bijgewerkt zodra artikelen worden geplaatst):
De Matthäus Passion Survival Guide
De Matthäus Passion volgens Philippe Herreweghe
De Matthäus Passion volgens Paul McCreesh
De Matthäus Passion volgens John Eliot Gardiner
De Matthäus Passion volgens Jan Rot
De Matthäus Passion volgens Nikolaus Harnoncourt
Tot Besluit…

Reacties

30 reacties
  • Profielfoto
    DomP

    Wtf, niet echt verwacht hier maar ik ga het volgen..

    Mooi initiatief Andries;)

  • Profielfoto
    Maarten ter Horst

    Wat een ongelofelijk interessant initiatief! Ben erg benieuwd.

    Zelf heb de Kruidvatversie met Goodman en het Brandenburg consort, een erg mooie vind ik, in een gematigde hedendaagse barokstijl. Verder ook een erg langzame romantische uitvoering van Karajan en een extreem moderne versie van McCreesh, met ongeveer 8 mensen, waar ik niet zo kapot van ben.

    Morgen is er trouwens in het Concertgebouw een uitvoering van het werk met het Concertgebouworkest o.l.v. Ivan Fischer, en donderdag met Gardiner.

  • Profielfoto
    heldopslippers

    haha nee !! (ehm ik dacht dat dit een site was voor apple liefhebbers);)
    Gelukkig ben ik onderandere ook een GROOT Matthaus Passion liefhebber:)

    het is een leuk artikel maar volgens mij niet echt voor deze site.

    en zeker een mooi initatief !!

  • Profielfoto
    Neptunus

    Het heeft in die zin met Apple te maken dat het wordt aangeboden in de iTunes Store.

  • Profielfoto
    Xserve

    Het is misschien vloeken in de kerk, maar ik als 16 jarige verkies eigenlijk de niet-‘authentieke’, oude uitvoeringen van Bach en de Mattheus Passie met mensen zoals Karl Richter of Herbert Von Karajan. Harnoncourt kan ook nog wel, maar Herreweghe vind ik al een stap te ver.

    Het mag natuurlijk niet te traag gespeeld worden, maar zeker ook niet te snel. Dit vind ik wel een goede uitvoering van het laatste deel uit het werk:
    http://nl.youtube.com/watch?v=tuevG8Tgtcs

  • Profielfoto
    proud

    Heerlijk, cultuur op one more thing. Ik ben zeer benieuwd naar jullie uiteenzetting over de uitvoeringen.

  • Profielfoto
    Statenweg

    @A.C. Molenaar
    En wist je dat Steve Jobs eens op nieuwe ideeën werd gebracht door de muziek van Bach? :D
    Er is dus nog een link.

  • Profielfoto
    Obi-wan Kenobi

    Ha! Fantastisch!

    Als student muziekpedagogie en groot liefhebber van klassieke muziek (uit verschillende tijden) vind ik dit natuurlijk geweldig!
    Op mijn school (het Lemmensinstituut) is het de traditie om elk jaar ofwel de Johannespassie, de Mattheüspassie of de Hohe Messe uit te voeren, en ik kan dit (gigantisch) werk bij iedereen aanraden!

  • Profielfoto
    koen

    @Xserve: bedoel je bijvoorbeeld deze: http://phobos.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewAlbum?id=158146070&s=143441 ?
    Hoe is trouwens de geluidskwaliteit van klassieke muziek via iTunes?

  • Profielfoto
    Maarten ter Horst

    @ koen:
    De protected 128 is naar mijn smaak eigenlijk niet goed genoeg, terwijl de 256 kbps bijna even goed is als cd-kwaliteit (via veel boxen is het verschil niet te horen).

  • Profielfoto
    jopie huizinga

    Goed artikel! Heb gelijk de Johannes Passion opgezet:)

  • Profielfoto
    Koen van Tongeren

    @ jopie: betekent dat dat ik niet de enige ben die nóg meer geraakt wordt door de Johannes dan de Matthäus Passion? “Wir sezen uns mit Tränen nieder” gaat tot de ziel maar “Ruht Wohl” beukt daar voor mij nog eens dwars doorheen.

  • Profielfoto
    Geitekaas

    @Beethoven. Je naam vermoedt al de opmerkingen die je maakt over het al dan niet horen van verschil: Gij is doof!:-)
    Op de eerste de beste normale stereo hoor je het verschil al. Alleen in de auto met aardige snelheid, hoor ik geen verschil. Dat is dan ook de enige bestaansreden voor mijn iPod: Autoradio.

    Ik vind de versie van Corboz (Erato records) wel erg mooi.

  • Profielfoto
    Maarten ter Horst

    @ Geitekaas:
    Ja ik heb op het conservatorium ook vrienden die dat (nogal stoer) beweerden, maar in de praktijk met een blinde test stonden ze wel met hun mond vol tanden, en ik vrees dat dat voor jou ook zou gelden. Als je iets eet waarvan je weet dat het duur is, vind je het automatisch ook lekkerder.

    Op mijn Sennheiser HD600 hoor ik het verschil natuurlijk makkelijk, dat is een heel ander verhaal. Maar dan nog is het de vraag of het wel zo erg is dat het iets minder van kwaliteit is. Als je in de stemming bent, kun je met een transistorradiootje net zo goed genieten van een Brahms-symfonie als met een topluidsprekerset met buizen-SACD-speler van €3000.

  • Profielfoto
    Lucas Raggers

    Een wijsgeer zei eens: “Luister naar wat je kunt horen, ipv wat je niet kunt horen.”

    Afijn, ik geraak in de stemming met de versie van Ton Koopman.

  • Profielfoto
    Onno Titulaer

    “Es Ist Vollbracht” uit de Johannes gezongen door Andreas Scholl met stip. Maar zowel de Matthäus als de Johannes zijn om te smullen.

  • Profielfoto
    dinck

    tja, music is the soundtrack of our lives… maar dat kun je helaas ook minder positief opvatten. van huis uit ben ik groot gebracht met klassieke muziek, en als jongetje van 10 had ik al veel favorieten die ik nu nog koester (o.a. bachs klaviermuziek en de solostukken voor cello en viool) al beluister ik die nu meestal in wat afgeslankte en opgepepte (‘authentieke”?) vorm.
    het is misschien omdat wij bewust agnostisch zijn opgevoed en omdat ik oud genoeg ben om de verstikkende gevolgen van verzuilde ‘vroomheid’ meegemaakt te hebben, maar ik heb altijd (en ook als 10-jarige) al een weerzin gehad tegen religieus geïnspireerde muziek, vooral als de boodschap te expliciet is. de pogingen van mijn vader om mij te overtuigen van de puur muzikale pracht van bach’s passies en cantates zijn duidelijk vergeefs geweest…
    nou ja, het is wel een leuk en interessant initiatief. ben ook benieuwd hoeveel formuleden hierdoor worden aangesproken, maar – om in stijl te blijven – ik laat deze beker aan mij voorbijgaan.

  • Profielfoto
    Mr.Me

    dat is voor mij juist een van de weinige positieve puntjes van religie; er komt soms prachtige muziek uit. Het requiem van Verdi is ook zo religieus als vijf anderen, maar daardoor geniet ik er niet minder van…

  • Profielfoto
    MacAanZee

    Prima initiatief in deze lijdensweek en Paasperiode. Maar ik hou het toch liever bij moderne muziek.

  • Profielfoto
    proud

    @Beethoven, in welk conservatorium zit je?

  • Profielfoto
    Paul

    “dinkc”, ik vraag me of hoeveel muziek je dan in je verzameling hebt;-) Zover ik weet is heel veel muziek religieus geïnspireerd… Men zal verbaasd zijn…
    Maar, dat neemt niet weg dat de verschillende ‘Passions’ mij altijd enorm boeien – ook buiten de Paas en Haastijd.
    Super artikel. Een beetje authentieke kleur in onze gadget wereld maakt het leven alleen maar boeiender. Ik houd van beide…

  • Profielfoto
    deSpaanseRente

    Dat zijn dan alvast twee Lemmensinstituut-studenten in één “topic”; dit jaar hebben we de Johannes-passie uitgevoerd van Bach, en die is toch ook wel heel erg aan te raden.

  • Profielfoto
    dinck

    @paul: let vooral op de toevoeging ‘als de boodschap te expliciet is’.
    natuurlijk gaat muziek, net als alle kunst over zingeving, en heeft het een rituele oorsprong en daarbij, in onze westerse context, zijn wortels in de kerk. daar gaat het mij dan ook niet om, en ik ben de eerste om toe te geven dat het mijn persoonlijke hang-up is. ondertussen wel een beetje spijt van mijn reactie omdat dit niet echt de plaats is om er dieper op in te gaan.

  • Profielfoto
    Ouistiti

    Dit zegt me niet veel…

  • Profielfoto
    Ruud Ravenhorst

    Wel heel erg Apple met de haren erbij gesleept. Misschien kunnen we ook topics beginnen over modelbouw, wandkleden maken of cognitieve sensitieve therapie ofzo. Er zijn vast wel OMT-bezoekers die daarin geïnteresseerd zijn! Kunnen we wel een link verzinnen id trant van modelbouw: aanstuurprogramma’s onder OSX, wandkleden ontwerpprogramma’s voor de Mac en therapie via internet ofzo?
    Wat ik eigenlijk bedoel: ieder zijn ding hoor, maar zijn hier geen gespecialiseerde fora voor? En nee, ik heb niet de pest aan klassieke muziek; beide Passions staan sinds een week of twee -voor deze tijd van het jaar- weer op mijn iPod.

  • Profielfoto
    Uzbad

    @dinck:

    Ik ben ook overtuigd atheïst, maar dat wil niet zeggen dat ik niet kan genieten van muziek die ooit religieus bedoeld was. Als ik bijvoorbeeld bij het Lacrimosa van Mozarts Requiem weleens een traantje wegpinkte, zei m’n moeder altijd stiekem tegen m’n vader: “Zou-die dan toch…?” Maar nee hoor, het is zuiver de schoonheid van de muziek, niet het religieuze karakter ervan.

  • Profielfoto
    Xserve

    @koen

    Die CD kende ik nog niet, maar het is juist dat die manier van uitvoeren mij meer bevalt dan bv Koopman, die ik vaak te snel vindt.

  • Profielfoto
    Plutarchus

    Geweldig dit, jullie zijn niet de supernerds waar ik jullie voor hield!!!

  • Profielfoto
    leeuwen1192

    leuk initiatief, Gardiner in jouw lijstje overigens wat mij betreft superieur op Pole, moet zeer recent wel die positie delen na de release van het Dunedin Consort op LYNN records (zie ook onderstaande link, dit betreft tevens een opname met maar 8 vocalisten, maar trekken wel meer spanning dan McCreesh). Bijkomend voordeel dat het een SACD opname betreft.

    Heel veel Luisterplezier. Mocht deze bevallen probeer dan ook eens hun Messiah uitvoering !!!!

    http://www.preludeklassiekemuziek.nl/stream/feb08_bach_st_matthew_linn.html

  • Profielfoto
    jabesse

    Dank voor deze serie artikelen. Er is niet veel muziek die mij in de eerste paar maten al een brok in de keel doet geven… dit is er een van!