Artikel

De nieuwe Palm Pre brengt een aantal zeer ingenieuze vernieuwingen, waar andere smartphones nog iets van kunnen leren. Ook de iPhone. In dit artikel bekijken we hoe de Pre verschillende communicatie-methodes met elkaar integreert, hoe het berichten op een universele wijze aan de gebruiker presenteert, en hoe het apparaat kan zoeken in verschillende bronnen op het Internet. En we wagen ons aan een aantal ideeën voor dergelijke functionaliteiten op de iPhone.

De iPhone is de meeste geavanceerde telefoon die op dit moment te koop is. Het apparaat heeft het begrip smartphone in de twee jaar sinds zijn bestaan compleet geherdefiniëerd. De stijlvolle, intuitieve gebruikersinterface, die volledig te bedienen is op een aanraakgevoeilig multi-touch beeldscherm, zonder dat er pennetjes of hardwarematige toetsen aan te pas komen, is de norm geworden waar alle fabrikanten -de meeste daarvan waren al decennia langer actief op deze markt dan Apple- zich aan moeten meten. En dat is een goede zaak gebleken, want er lijkt in de afgelopen periode meer te zijn gebeurd op het vlak van mobiele communicatie-apparaatjes dan in de vele jaren die aan de iPhone vooraf gingen.

Zo hebben we de entree van Google als OS-vendor meegemaakt met de launch van het Android-systeem, lijkt Microsoft zich -als gebruikelijk onder de noodzakelijke druk- gedwongen om nu toch eens een keer echt werk te gaan maken van Windows Mobile, en heeft het zieltogende Palm afstand genomen van zijn oorspronkelijke besturingssysteem, het systeem waarmee de PDA-markt ruim een decennium geleden serieus begon. Palm introduceerde in de VS onlangs de eerste telefoon met zijn nieuwe webOS besturingssysteem: de Palm Pre.

Hoewel de iPhone op vrijwel alle punten waarop smartphones met elkaar vergeleken kunnen worden (grafische interface, bedieningsgemak, integratie met de desktop, kwaliteit en beschikbaarheid van ontwikkeltools, enz.) de competitie met vlag en wimpel wint, is het deze Palm Pre die ons iPhone-bezitters weer even met de voeten op de grond zet. Het nieuwe webOS blijkt namelijk voorzien te zijn van een aantal slimme handigheidjes die wij graag ook op onze iPhone zouden terugzien. Laten we eens kijken welke wensen er nog zijn, hoe dit bij de Pre wordt opgelost, en hoe zoiets mogelijk in de iPhone geimplementeerd zou kunnen worden.

De keuze voor het enkelvoudige applicatie model

Bij het ontwerpen van de gebruikersinterface van de iPhone heeft Apple een aantal goed doordachte, belangrijke keuzes gemaakt. De meest opvallende daarvan is de opvatting dat een mobiel apparaat zoals de iPhone op een andere manier gebruikt moet worden dan een desktop computer, en dat gebruikers andere verwachtingen hebben van hun mobiele telefoon dan van hun computer. Dit lijkt voor de hand te liggen, maar dat bleek niet uit de andere "smartphones" die tot die tijd op de markt verschenen. Niet zelden waren deze telefoons opgebouwd rond dezelfde metaforen en gebruikersinterface-elementen als die van de desktop. Met name in Windows Mobile is dat goed terug te zien, met zijn Start-menu met meerdere menu-layers, de smalle scrollbalken aan de zijkant van het scherm en de kleine, op muis-bediening geinspireerde, aanraakelementen voor de stylus.

Een van die keuzes die Apple voor het gebruikersmodel van de iPhone gemaakt heeft, is die van de single application-aanpak. Er staat zich ten alle tijden slechts één taak tot de beschikking van de gebruiker. In tegenstelling tot de vaak gehoorde stelling dat deze keuze louter is toe te schrijven aan Apple's zorgen om performance en batterijduur, lijkt de voornaamste reden te zijn geweest dat Apple het voor de gebruiker van een mobiel apparaat het handigst vindt om zich op een bepaald moment maar met één taak tegelijk bezig te houden. Dit is ook wel begrijpelijk, want de user interface van een apparaat wordt een stuk gecompliceerder als je de gebruiker meerdere taken tegelijk laat gebruiken. In tegenstelling tot de desktop is er namelijk niet genoeg schermruimte om een aantal vensters even "op zij" te plaatsen, en er is ook geen Dock of andere notificatiebalk waar gebruikers kunnen zien welke taken er op dat moment actief zijn. In plaats daarvan moet een gebruiker van de iPhone altijd terug gaan naar het Home-scherm om het icoon van het betreffende programma te selecteren waarmee de betreffende taak kan worden uitgevoerd.

Universele messaging

Zoals gezegd valt er in het kader van het gebruikersgemak van een geavanceerde telefoon veel te zeggen voor deze aanpak. Echter, Apple heeft de scheiding tussen taken soms wat te rigoreus doorgetrokken. Dit laat met name een blik op de unified messaging capaciteiten van de Palm Pre ons zien. Bij de iPhone zijn zaken als SMS, e-mail, instant messaging (chat), social network sites (Hyves, Facebook) en Twitter stuk voor stuk losse programma's, waartussen een gebruiker handmatig moet schakelen als hij een bericht op een andere dienst wil lezen of schrijven. Vreemd eigenlijk, want bij veel van deze diensten hebben we te maken met dezelfde contactpersonen. De unieke aanpak van Palm, die zij Synergy hebben gedoopt, is er dan ook op gericht om niet de diensten te groeperen, maar de mensen die deze diensten gebruiken. SMSjes, chatberichten en e-mails worden op een uniforme wijze weergegeven, en het is bijvoorbeeld mogelijk om een gesprek dat via SMS begon, via instant messaging voort te zetten.

Het spreekt voor zich dat dit veel voordelen biedt, en wie langer over deze materie nadenkt zal snel tot de conclusie komen dat het moeten checken van je e-mail app, je Twitter app en je SMS app, puur om je ervan te verzekeren dat je niets gemist hebt van de communicatie van één bepaald persoon, eigenlijk een beetje vreemd is.

De vraag is of er in het huidige interface-model van de iPhone ruimte is voor aanpassingen die deze functionaliteit ook mogelijk zouden maken. Ik denk dat de beste plaats daarvoor het nieuwe Spotlight-scherm is, dat werd geintroduceerd met iPhone OS 3.0. Ik stel me voor dat er een knopje geplaatst kan worden direct naast de zoekbalk, waarmee de gebruiker kan aangeven dat hij van de ingevoerde persoonsnaam een compleet chronologisch overzicht wil zien van alle berichten, ongeacht de gebruikte dienst. Ook zal Apple deze "unified messaging" zoekfunctionaliteit open moeten stellen voor ontwikkelaars middels daartoe ontworpen API's, zodat ieder social network op dit systeem in kan haken. De kans dat Apple zelf een grote hoeveelheid sociale netwerksites "out of the box" zal ondersteunen lijkt klein, gezien de politiek die hier vaak achter schuil gaat (relaties met bedrijven (Google) die relaties met andere bedrijven (de rest) bemoeilijken).

Dat een fatsoenlijk instant messaging programma (een chat-client) tot de standaarduitrusting van de iPhone moet gaan behoren om deze integratie mogelijk te maken spreekt voor zich. Al was het maar om in het hierboven genoemde universele overzicht van berichten de online status van een persoon te kunnen zien, om zo eventueel direct een chat-sessie te kunnen starten. Ook hier lijkt zich dan een politieke bottleneck voor te doen, immers: welke chatprotocollen wel en niet ondersteunen, maar gezien de traditionele ondersteuning van het AIM-protocol in iChat op de Mac lijkt dit protocol voor de hand te liggen. De locale populariteit van andere diensten in bepaalde regio's op de wereld (MSN, Europa) benadrukt nog maar eens het belang van een API om hier op in te kunnen haken.

Universele notificaties

Een andere curieuze ontwerpbeslissing is die van de wijze waarop applicaties berichten kunnen weergeven op het moment dat ze niet actief zijn: de veelbesproken push notifications. We schreven voor de release van iPhone OS 3.0 al dat de huidige implementatie niet erg handig is wanneer een gebruiker meerdere berichten ontvangt. Dergelijke berichten verschijnen in een venstertje midden in het scherm, en vereisen direct gebruikersinteractie (negeren of direct naar het betreffende programma springen) waardoor de gebruiker altijd in zijn huidige werkzaamheden onderbroken wordt. Ook wordt er slechts één bericht tegelijkertijd weergegeven, en moet dat worden weggeklikt voordat het volgende bericht verschijnt. Om het nog maar niet te hebben over het ontbreken van een visuele hint (bijvoorbeeld het icoon van het programma) waardoor sneller te zien is van welk programma dit bericht komt.

Ook dit gegeven lijkt bij de Palm Pre op een slimmere manier te zijn opgelost. Onderaan het scherm verschijnt automatisch een regel met het betreffende bericht (een nieuwe e-mail, een SMS, een chatverzoek, een Twitter-mention), vergezeld van het icoon van de dienst. De huidige applicatie schuift op zo'n moment even een stukje omhoog. Wanneer de gebruiker niet reageert verdwijnt het bericht weer na een paar seconden, wanneer de gebruiker op het icoon naast het bericht klikt kan hij er direct op reageren. Meerdere berichten kunnen in dit gebied worden weergegeven, de gebruiker kan er doorheen bladeren en ze op een later moment weer oproepen.

In de iPhone lijkt geen rekening te zijn gehouden met het feit dat een gedeelte van het scherm gebruikt kan/moet worden voor het weergeven van dergelijke berichtjes. Applicaties mogen de hele oppervlakte van het scherm gebruiken, er zou potentieel een belangrijk gedeelte van de app (bijvoorbeeld met menu-knoppen) uit beeld kunnen vallen als er berichten overheen werden gezet. Opvallend is dat de gekleurde balk die boven in beeld verschijnt als we tijdens een telefoongesprek, het opnemen met de dictafoon of het geactiveerd hebben van een tetheringverbinding naar een andere applicatie springen, gewoon zichtbaar blijft bij de meeste ingebouwde programma's. Maar deze Apple-apps lijken hier dan ook specifiek rekening mee te houden.

Wanneer Apple een "unified notifications" systeem zou willen invoeren, dan vraagt dat nauwelijks aanpassingen voor ontwikkelaars die apps maken welke push berichten moeten versturen. Immers, die infrastructuur blijft onveranderd. Wat Apple dan wél moet doen is deze pushberichten niet meer weergeven in een opspringend venstertje, maar op een regel ergens op een gedefinieerde plaats op het scherm. Nieuwe apps die weten van deze functie kunnen dan optioneel deze notificatieregel tonen, en de ingebouwde apps kunnen uiteraard ook met de nieuwe notifiactieregel overweg. Een dergelijke app moet, behalve rekening houden met de ruimte van deze notificatieregel, ook een optie moeten hebben om de regel weer op te roepen als deze niet zichtbaar is. In het kader van de compatibiliteit met oude apps, of apps die geen ruimte hebben voor een dergelijke regel (denk aan games), zou de iPhone de huidige opspringende vensters kunnen tonen. Op deze manier kan Apple alsnog deze belangrijke functie aan het OS toevoegen, zonder de compatibilitiet met oude apps te breken.

Universeel zoeken op Internet

De derde en laatste functie van de Palm Pre die ik graag terug zou zien op de iPhone is het universele zoekscherm. Palm heeft het zoekscherm, zoals we dat ondermeer kennen van de iPhone sinds de OS 3.0 upgrade, nog verder uitgebreid en staat de gebruiker toe om niet alleen op de telefoon zelf, maar ook op het Internet te zoeken. De zoekfunctie stelt gebruikers in staat om de zoekopdracht uit te voeren in Google, de Wikipedia, Google Maps of op Twitter.

Omdat je na het kiezen van een van deze informatiebronnen direct naar de betreffende app of website wordt doorverwezen, zie ik niet direct een meerwaarde. Maar stel je eens voor dat de telefoon direct na het intikken van een zoekwoord, de eerste drie resultaten op Google, de Wikipedia, de plattegrond of andere online bronnen kan laten zien. En waarbij je op die manier een afgewogen keuze kunt maken welke van de zoekresultaten je verder wilt inzien. Dit zou een bijzonder handige functie zijn, en voorkomt dat je handmatig al je apps of websites af moet lopen om te kijken waar je de beste antwoorden op een bepaalde vraag of de beste definitie van een bepaald begrip kunt vinden.

Voor de implementatie op de iPhone denk ik hierbij wederom aan het Spotlight-scherm. Want naast het door mij geopperde icoontje voor het zoeken naar alle communicatie van een bepaald persoon, zou ook een icoontje kunnen worden geplaatst voor zoeken "op het web". Druk na het intikken van je zoekterm op dat icoon, om direct een lijst met resultaten te zien op de diverse -door de gebruiker te selecteren- webdiensten. Vanzelfsprekend zou ook hier een passende API zeer welkom zijn, om op die manier aanvullende doorzoekbare Internet-bronnen te kunnen toevoegen.

Conclusie

De iPhone doet veel dingen vele malen beter dan zijn directe concurrenten, maar met het op universele wijze tonen van informatie (alle communicatie van één persoon, alle pushberichten op één niet-werkonderbrekende manier, alle zoekresultaten van verschillende online informatiebronnen) laat de huidige implementatie te wensen over. Zoals gezegd lijkt het er op dat het niet zo zeer de technische beperkingen waren die Apple tot de huidige oplossingen heeft doen komen, maar is het een ontwerp-filosofie geweest die de gebruiker met zo min mogelijk zaken lijkt te willen vermoeien op één bepaald moment. En binnen die filosofie nemen de huidige opspringende push-notificaties een vreemde plaats in. Ze lijken dan ook een beetje een after-thought, een oplossing voor een probleem dat oospronkelijk niet lijkt te zijn voorzien. En ook de "eilandjes" die Apple gecreëerd heeft met de losse SMS, Mail en andere programma's voor communicatie met de buitenwereld lijken langzamerhand hun beperkingen te tonen.

Apple lijkt zich in de marketing de laatste tijd vooral te richten op App Store en de inmiddels 60.000 applicaties die voor de iPhone beschikbaar zijn. En dat is te begrijpen, want dat vormt op dit moment wellicht de belangrijkste onderscheidende factor. De concurrentie lijkt zich, zowel bij Android als bij de Palm Pre, vooral te richten op de integratie met het Internet en de integratie tussen de verschillende diensten onderling. Ik denk dat dit een belangrijke ontwikkeling is, die Apple goed in de gaten moet houden. Ik ga er echter van uit dat de mannen en vrouwen in Cupertino in hun goed beveiligde werkkamers al lang bezig zijn met een Apple-kijk op deze zaken. En stiekem verwacht ik de volgende grote update voor iPhone OS wederom de lat in smartphone-land zal doen verleggen.